Zelfvertrouwen

De betekenis van zelfvertrouwen is: vertrouwen hebben in eigen kunnen. Een gevoel van eigenwaarde, dat je iets waard bent. Wanneer je weinig zelfvertrouwen hebt, zul je minder vertrouwen hebben in eigen kunnen. Bij weinig zelfvertrouwen hoort ook een laag zelfbeeld. Je zelfbeeld bepaalt hoe je je voelt over jezelf en hoe waardevol je jezelf vindt.

Jouw zelfvertrouwen is van groot belang bij de keuzes die je maakt in je leven, en wat je denkt aan te kunnen. Mensen met een positief zelfbeeld durven meer en pakken meer kansen. Zij stappen bijvoorbeeld makkelijker over naar een hogere of betere functie en beginnen eerder voor zichzelf. Bij een conflict durven mensen met veel zelfvertrouwen meer voor zichzelf op te komen. Ook hebben ze minder moeite met contact leggen: ze stappen eerder op iemand af om te netwerken, of durven meer om hulp te vragen. Mensen met weinig zelfvertrouwen zie je wat minder vaak in leidinggevende functies of in de zwaardere functies, omdat ze twijfelen of ze daar wel de capaciteiten voor hebben.

Het hebben van weinig zelfvertrouwen door een laag zelfbeeld, is meer dan het hebben van een slecht gevoel over jezelf. Het kan je leven flink beheersen. Uit onderzoek blijkt dat mensen met een laag zelfbeeld minder presteren op school, sneller crimineel gedrag vertonen, sneller verslaafd raken en sneller een eetstoornis ontwikkelen. En ook meer stress ervaren.

Op deze pagina lees je informatie over:

  • Oorzaken van weinig zelfvertrouwen
  • Zelfvertrouwen en stress zijn met elkaar verbonden
  • Zelfvertrouwen verhogen voor minder stress
zelfvertrouwen stress zelfwaarde

Oorzaken van weinig zelfvertrouwen

Zelfvertrouwen komt voor een belangrijk deel voort uit het zelfbeeld wat jij van jezelf hebt opgebouwd. Dit zelfbeeld ontstaat grotendeels in de eerste jaren van ons leven. Als kind leer je hoe het leven werkt en wat je moet doen om geliefd en geaccepteerd te worden. Een zelfbeeld ontstaat in de kinderjaren door wat je hebt meegemaakt en wat anderen over je zeggen. Positieve en negatieve ervaringen vormen samen het zelfbeeld. Bij het ontwikkelen van een negatief zelfbeeld worden vaak de volgende oorzaken genoemd: afwezige of niet liefdevolle ouders, pesten, trauma’s en het hierdoor ontstaan van negatieve gedachtepatronen.

Het hebben van veel of weinig zelfvertrouwen komt dus voor een belangrijk deel uit het zelfbeeld, wat ontstaat als je kind bent. Natuurlijk is het wel zo dat er periodes zijn waarbij je minder zelfvertrouwen hebt dan normaal. Vaak wordt dit veroorzaakt door een gebeurtenis die van invloed is op jouw zelfbeeld en die door negatieve gedachtepatronen een extra negatieve lading meekrijgt.

Schadelijk voor zelfvertrouwen is:

  • verbroken relatie
  • afgewezen na sollicitatiegesprek
  • niet worden uitgenodigd voor een feestje
  • niet attente vrienden
  • gezakt voor toets
  • negatief studieadvies

Positief voor zelfvertrouwen is:

  • nieuwe relatie
  • positief sollicitatiegesprek
  • uitgenodigd worden voor feestje
  • meegevraagd worden
  • mensen laten weten graag jouw vriend te willen zijn
  • geslaagd voor toets
  • studie afgerond
  • hard getraind in de sportschool / weer fit

Mensen met een laag zelfbeeld registreren positieve informatie over zichzelf veel minder goed dan negatieve informatie over zichzelf. Complimenten blijven dus bijna niet hangen, maar kritiek wel. Je hebt als het ware een filter voor positieve informatie over jezelf. Ook zal je sneller jouw rol in iets positiefs verkleinen of afzwakken.

Een laag zelfbeeld neem je meestal mee in het volwassen leven, met alle schadelijke gevolgen van dien. Het zelfbeeld kan daarna nog wel verslechteren/verbeteren. Het zelfbeeld kan bijvoorbeeld verslechteren als je leven niet is gelopen zoals je verwacht had. Je had een bepaald toekomstbeeld, maar dat is niet uitgekomen. Je bent niet op de plek waar je had willen zijn, of hebt niet het succes (gezin, baan, sport etc.) dat je verwacht had. Een zelfbeeld kan ook verbeteren, bijvoorbeeld door het behalen van successen, of wanneer je je geliefd voelt en waardering krijgt. Maar, dit is vaak wel moelijker, juist omdat je selectief informatie toelaat (wel de negatieve informatie en maar mondjesmaat de positieve informatie).

Zelfvertrouwen en stress zijn met elkaar verbonden

Wat is de relatie tussen zelfvertrouwen en stress? Wanneer je veel zelfvertrouwen hebt, heb je het gevoel dat je aankunt wat op je pad komt. Je hoeft je daar geen zorgen over te maken. Als je weinig zelfvertrouwen hebt, dan zul je je sneller zorgen maken, omdat je denkt dat je iets niet (goed genoeg) kunt. De stress krijg je door dat zorgen maken: ‘kan ik het wel, zou het wel goed gaan’.

Ook mensen met perfectionisme hebben vaak een laag zelfbeeld en weinig zelfvertrouwen. Als perfectionist vermijd je kritiek, door te zorgen dat alles perfect is. Je wilt kritiek voorkomen omdat je zelfbeeld al zo laag is. Kritiek komt immers veel harder binnen als je een laag zelfbeeld hebt. Ook dit levert uiteraard stress op. Lees hier meer over perfectionisme.

Zelfvertrouwen vergroten voor minder stress

Belangrijk om je te realiseren is dat het zelfbeeld NIET de realiteit weergeeft. Het is jouw gekleurde versie van jezelf en die is negatiever dan de ‘werkelijkheid’. Het is goed mogelijk om je zelfbeeld en zelfvertrouwen te verhogen. Dit doe je door je eigen (negatieve) ideeën over jezelf in twijfel te gaan trekken. Dit kun je doen met behulp van boeken, een (online) cursus of met een therapeut. Het  vraagt doorzettingsvermogen, maar je zult er uiteindelijk wel gelukkiger van worden.

Hieronder staan een aantal tips waarmee je kunt werken aan je zelfbeeld en dus ook aan zelfvertrouwen. Onthoud dat jouw negatieve zelfbeeld alleen bestaat in jouw hoofd. Het is niet objectief. Je bent echt leuker, slimmer en aantrekkelijker voor anderen dan jij jezelf hebt wijsgemaakt.

  • Blijf niet lang stilstaan bij dingen die niet goed gaan, wat gebeurd is, is gebeurd
  • Benadruk je goede punten, en schrijf ze op.
  • Vraag aan vrienden wat zij jouw goede punten vinden. Neem dit serieus, ga de goede punten niet afzwakken.
  • Vermijd personen / familie die te kritisch zijn.
  • Kritiek is nooit objectief. Wat de een goed of mooi vindt, vindt de ander niet goed of mooi. Zie de kritiek dan ook niet als DE waarheid.
  • Wees trots op wat je bereikt hebt, schrijf je prestaties op.
  • Vier je successen.
  • Leer complimenten te ontvangen. Vind je dit moeilijk, lees dan nog even onderstaande.

Complimenten leren ontvangen

Ben jij iemand die complimenten wegwuift? Dan herken je de volgende slechte manieren van complimenten ontvangen:

  • Doen alsof het geen moeite was (bij bedankje voor jouw harde werk)
  • Zeggen dat kleding oud is of goedkoop (bij compliment uiterlijk)
  • Zeggen dat iemand anders al het werk heeft gedaan (bij compliment harde werk)
  • Complimentgever niet bedanken
  • Het niet fijn vinden zo in de belangstelling te staan
  • Compliment snel vergeten

De goede manier om complimenten te ontvangen is:

  • Complimentgever te bedanken / glimlachen
  • Vertellen wat compliment met je doet: ‘wat fijn om te horen’ ‘ik ga er helemaal van blozen’ ‘wat leuk’
  • Vertellen waarom je het deed: ‘ ik deed dat graag voor je’
  • Het eens te zijn met compliment gever ‘ik ben ook gek op deze jas’
  • Compliment terug te geven ‘ik vind jouw schoenen erg mooi’ ‘jij kan dat zo goed’

Verder werken aan zelfvertrouwen

Mocht je veel last hebben van weinig zelfvertrouwen of een negatief zelfbeeld, zoek dan ook andere hulp. Je kunt denken aan:

  1. Het lezen van een boek om meer inzicht te krijgen in de oorzaken van jouw negatief zelfbeeld. Wij raden het volgende boek aan.
  • Wetenschappelijk onderbouwd en met oefeningen: Vergroot je zelfvertrouwen van Robert Haringsma
  1. Online cursus zelfvertrouwen. Door ons aangeraden (ontwikkeld door een psychotherapeut, eerlijke prijs).
  • Training Psychologie Magazine, ontwikkeld door Fred Sterk  ‘Vergroot je zelfvertrouwen’
  1. Professionele hulp van een coach/psycholoog. Wil je liever in een groep werken aan je zelfvertrouwen? In verschillende regio’s worden cursussen aangeboden.
  2. In Zuid-Holland: de gratis cursus ‘Meer zelfvertrouwen’ van Parnassia.

Lees ook meer over:

Meest gelezen

Vraag de dr.

Nieuwsbrief

informatie stress betrouwbaar

Weg met stress, wijzer door informatie op maat 

Betrouwbare informatie over stress, geschikt voor jouw situatie