Werkdruk & werkstress

Heb jij veel werkstress? Uit onderzoek blijkt dat werkstress voorkomt bij ongeveer 1 miljoen Nederlanders (Bron: TNO). Je bent dus echt niet de enige met stress door het werk.

Gelukkig is er veel wat je kunt doen om werkstress te verminderen. Ook de werkgever heeft hier een belangrijke rol in.

In dit artikel lees je over:

  • Wat zijn stressvolle beroepen?
  • Oorzaken van stress op het werk
  • Wat kun je doen bij stress op het werk?
  • Wat moet jouw werkgever doen om stress te voorkomen?
  • Voorbeelden van stress op het werk
werkstress stress werk werkvloer kantoor arbeid spanning

Wat zijn stressvolle beroepen?

CBS onderzocht hoe stressvol verschillende beroepen waren in Nederland, en stelde een top 5 samen. Hieronder vind je de lijst met de top 5 beroepen wat betreft ervaren werkstress (bron: Beroep en werkdruk, CBS)

  1. koks
  2. artsen
  3. juristen & advocaten
  4. managers
  5. leerkrachten basisonderwijs

Wanneer je een van deze beroepen hebt, moet je vaak snel werken. Ook moet je veel werk verzetten. Ben je arts of leerkracht, dan is je werk ook zwaar door de emotionele belasting.

Sowieso geldt dat elk beroep waarin je weinig controle hebt over de inhoud van je werk, of op de manier waarop je je werk doet, stressvol kan zijn. Ook agressie en slechte werkomstandigheden verhogen stress.

Oorzaken van stress op het werk

Er is veel onderzoek gedaan naar oorzaken van stress. Een van de belangrijkste oorzaken van stress is het werk. Heb jij stress door je werk? Herken jij het volgende:

  • zondagavond niet goed kunnen slapen
  • hartkloppingen bij het openen van werkmail
  • naar gevoel bij denken aan werk
  • werk niet kunnen loslaten
  • veel nadenken over van baan veranderen

Dit zijn voorbeelden van stressklachten door werk. Wanneer je hier lang mee rondloopt, kun je overspannen worden, of een burn-out krijgen. Dit wil je voorkomen, dus is het belangrijk om de oorzaak of oorzaken van jouw werkstress te onderzoeken.

Meest voorkomende oorzaken

We hebben de meest voorkomende oorzaken van werkgerelateerde stress op een rijtje gezet. Welke van de onderstaande oorzaken herken je?

1. Te hard werken

Veel mensen werken simpelweg te hard. Dit doen zij vaak omdat ze ambitieus zijn, of omdat zij bang zijn om fouten te maken. Bijvoorbeeld omdat je perfectionistisch bent of faalangst hebt. Misschien ben je ook wel te gevoelig voor kritiek of ga je daar niet op een goede manier mee om.

2. Te weinig rust

Hard werken kun je soms best even volhouden, belangrijk is dan wel dat je tussendoor voldoende rustmomenten neemt. Als je dat niet doet en de hele dag vult met werk- en privézaken (de volle agenda) dan kan dat een belangrijke oorzaak van stress zijn. Na een drukke periode moet er een rustige periode volgen om te herstellen.

3. Werksfeer

Conflicten, fusies, overnames, slechte leidinggevende, pesten op het werk, eruit gewerkt worden, geen team vormen; ze kunnen allemaal een flinke stempel drukken op de werksfeer. Een slechte werksfeer zal vrijwel iedereen stress opleveren, maar zeker als je er gevoelig voor bent kan dit een grote bron van stress zijn.

4. Werkdruk

Zieke collega’s, meer moeten doen met minder mensen, stressvol werk, verantwoordelijk werk en veel deadlines hebben, deze zaken kunnen je het gevoel geven dat er veel verantwoordelijkheid rust op jouw schouders. Misschien heb je het gevoel dat je het niet aan kunt of denk je dat alles in de soep loopt als jij niet alle werkzaamheden goed verricht.

5. Werkomstandigheden

Veel geluid, veel stof of viezigheid, boze klanten, agressiviteit op het werk, nachtwerk, onregelmatige tijden, erg vroeg of laat werken, geen vast contract, onderbetaald, verveling, repeterende bezigheden, weinig invloed kunnen uitoefenen, lange werkdagen, verlof dat ingetrokken wordt. De lijst van factoren die de werkomstandigheden kunnen bepalen is lang. Zorg ervoor dat je de werkomstandigheden die jou stress bezorgen in kaart brengt en manieren bedenkt om deze omstandigheden te verbeteren. Denk daarbij in oplossingen en bespreek deze met je werkgever.

6. Werkgever

Geen complimenten, kritiek, geen oog voor medewerkers, niet waarderen werknemers, slechte sociale vaardigheden hebben. Een slechte werkgever hebben, of een werkgever die niet bij jou past, is voor niemand fijn. Zeker als je het moeilijk vindt om kritiek te krijgen, of veel met je werkgever te maken hebt. Uit onderzoek blijkt dat de relatie met de werkgever belangrijk is en, als deze slecht, is een groot effect kan hebben op de aanmaak van stresshormonen. Vooral ook als de werkgever niet openstaat voor feedback of jij niet kunt of wil aangeven hoe jij in je vel zit.

7. Verkeerde job

Je hebt de verkeerde baan voor jouw persoonlijkheid of talenten. Doe jij eigenlijk wel waar je goed in bent? Gaat het je gemakkelijk af, of voelt het aan alsof je iedere dag hard moet werken om resultaat te bereiken? Soms past de baan niet bij je en zal deze ook nooit passen. Het is dan zaak om goed te kijken naar wat wél bij jou past en te zoeken naar een andere baan. En ja, dat is niet makkelijk, maar hier geldt: korte pijn is vaak te prefereren boven blijven aanmodderen. Maar, let wel op: het is aan te raden om niet impulsief een beslissing te nemen.

Neem de tijd om te zoeken naar wat echt bij jou past, neem geen overhaaste beslissingen. Is er geen match met het werk, maar vind je de werkgever wel fijn? Wellicht is het dan mogelijk om binnen het bedrijf van functie te veranderen. Een goede werkgever zal vaak met je willen meedenken en een bijdrage willen leveren aan eventuele omscholingskosten. Lees ook ons artikel met de titel: Past deze baan bij mij?.

Wat kun je doen bij stress op het werk?

Stap 1. Onderzoek waar je precies stress van krijgt

Heb je dit scherp in beeld, dan kun je gaan werken aan oplossingen. Heb je niet echt een uitlokkende factor ontdekt? Misschien heb jij last van onzichtbare triggers van stress. Houd dan een ‘stressdagboek’ bij. Hierin schrijf je per dag op (ochtend, middag, avond, nacht!) of je stress hebt gehad. Misschien ga je een patroon zien.

Stap 2. Maak het bespreekbaar

Als je weet waardoor de stress wordt veroorzaakt, dan kun je gaan werken aan het verminderen van deze stress. Waar de stress ook door wordt veroorzaakt, het allerbelangrijkste is dat je aan de bel trekt. Spreek je leidinggevende aan. Loop er niet mee door. Zorg ervoor dat jouw leidinggevende weet wat er speelt. Stress komt veel voor en er is veel aandacht voor stress bij werkgevers. Daarom zal jouw leidinggevende jouw klachten serieus nemen. Zelfs als je het gevoel hebt dat de leidinggevende de klachten niet serieus zal nemen, maak het toch bespreekbaar.

Het bespreken van jouw stress is heel moeilijk, dat weten we. Misschien heb je het gevoel dat je faalt of dat je leidinggevende denkt dat je niet geschikt bent voor het werk. Bijna altijd is dit gevoel onterecht, het is juist professioneel als je de leidinggevende informeert. Daar komt bij, jouw leidinggevende kan niet jouw gedachten lezen en niet helpen als hij niet weet wat er speelt. Vaak hebben leidinggevenden namelijk helemaal niet door dat je stress hebt en is het eerste signaal voor de leidinggevende een ziekmelding vanwege overspannenheid. Daarnaast heeft leidinggevende ook de (juridische) plicht om iets met jouw stressklachten te doen.

Stap 3. Ga gericht kijken wat jou kan helpen om stress te verminderen

Wat kun je nog meer doen om werkstress te verminderen? Dat is afhankelijk van waardoor jij stress krijgt. Al naar gelang de oorzaak of oorzaken kunnen onderstaande tips jou helpen.

  1. Opkomen voor jezelf (op een beleefde maar heldere manier)
  2. Grenzen stellen
  3. Dingen uit handen geven (delegeren)
  4. Korte cursus doen (faalangst, perfectionisme, omgaan met kritiek)
  5. Leven anders inrichten: bijvoorbeeld door meer rustmomenten in te plannen, zodat je niet vermoeid aan je werk begint.

Deze punten zijn uitgewerkt bij de pagina omgaan met stress. Ook kun je kijken of er persoonlijkheidskenmerken zijn die bijdragen aan het krijgen van werkstress. Bijvoorbeeld:

Stap 4. Past de werkomgeving wel bij jou?

Wat moet je doen als je de leidinggevende hebt geïnformeerd en hij doet er niets mee? Of je werkgever geeft aan dat het niet mogelijk is om de stress te verlagen, omdat bijvoorbeeld de werkzaamheden niet kunnen worden aangepast?

Dan is het waarschijnlijk een goed idee om naar een andere baan op zoek te gaan. Doe dit wanneer je het gevoel hebt dat de stress niet meer weg gaat, wanneer de stress door je werk je leven en humeur beheerst. Ook hier geldt dan weer: tijdelijke pijn (door van baan te veranderen) is vaak te prefereren boven blijven aanmodderen. Lees ook meer over het hebben van de juiste baan en een ervaringsverhaal van een vrouw met een drukke baan en gezin die van baan veranderde.

Stap 5. Wanneer ziekmelden?

Misschien heb je te lang de stress genegeerd en heb je het gevoel dat de stress je bij de keel grijpt. Als je een gevoel van (grote) stress ervaart bij het vooruitzicht naar je werk te gaan. Of je kunt het werk niet meer loslaten en ligt ’s nachts te malen in je bed; meld je dan ziek. Stug doorgaan is echt niet de manier. Het is tijd om voor jezelf op te komen!

Wat moet jouw werkgever doen om stress te voorkomen?

Jouw werkgever moet aantoonbaar zijn best doen om stress bij jou en je collega’s te verminderen of te voorkomen. In de Arbowet staat dat werkgevers moeten kunnen aantonen dat zij stress door werk willen voorkomen. Bijvoorbeeld door:

  • Een risico-evaluatie te maken met een plan van aanpak.
  • Werknemers voor te lichten over psychosociale arbeidsbelasting.

Daarnaast kunnen er ook in de CAO bepalingen zijn opgenomen om werkstress tegen te gaan.

Waarom is dit het geval?

Er is speciaal aandacht voor stress / burn-out gekomen in de Arbowet. De reden is dat stress de meest voorkomende beroepsziekte is in Nederland. Meer dan 1 miljoen mensen in Nederland hebben te maken met werkgerelateerde stress (bron: Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, 2014). Dit is slecht voor de gezondheid en leidt tot hoge zorgkosten.

Sinds 2014 heeft de overheid meer aandacht voor stress op het werk . Dat zie je terug in de Arbowet, maar ook in de activiteiten van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Zo is de minister met werkgevers gaan praten over oplossingen. Er zijn campagnes gestart zoals de Week van de Stress er er wordt volop onderzoek gedaan naar stress op het werk door TNO en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

De Arbeidsinspectie kan controleren of de werktijden wel kloppen en of de werkdruk niet te hoog is. Ook controleert de Inspectie of er maatregelen zijn genomen tegen agressieve cliënten (in de zorg, UWV, gemeentes, ambulance etc.).

Wat heb ik aan de Arbowet?

Jij bent een van de miljoen Nederlanders met stress door het werk. Wanneer je bij jouw werkgever aangeeft dat je stress hebt door het werk, moet de werkgever aantonen maken dat hij die stress zal helpen verminderen. De werkgever moet jouw stress dus echt serieus nemen. Wat kan jouw werkgever doen?

  • bespreekbaar maken van jouw stress
  • oorzaken en oplossingen stress bespreken
  • polsen hoe de werkdruk is
  • na een drukke periode een rustige periode inlassen

Doet de werkgever dit niet, en heb jij al vaak aangegeven dat je stress ervaart in je werk (tip: doe dit in persoon én via de mail en bewaar deze mails door ze door te sturen naar je privémail), dan staat de wet aan jouw kant wanneer je langdurig uitvalt.

Dit zijn een aantal manieren waarop de overheid jou probeert te beschermen tegen werkstress. Maar een slimme werkgever zal zelf ook acties ondernemen om stress op het werk te verminderen. Het is namelijk enorm kostbaar voor een werkgever wanneer jij langdurig ziek bent (gemiddeld 250 euro per dag). Het is daarom voor een werkgever beter om te voorkomen dan te genezen. Bijvoorbeeld door jou te laten begeleiden door een gespecialiseerde coach.

Voorbeelden stress op het werk

Te hard werken, perfectionisme, niet uitgerust zijn

Tim (34 jaar) werkt als hoofd op een grote ICT-afdeling. Hij heeft snel promotie gemaakt en krijgt uitstekende beoordelingen van zijn leidinggevende; een typische high-potential (uitblinker): hij geniet van zijn werk en werkt heel hard, ook in het weekend en in de avond.

Tim is een perfectionist en wil het maximale uit zichzelf halen. Hij heeft dit ook meegekregen van zijn ouders: hij werd altijd vergeleken met zijn oudere broers (die heel goed konden leren, Tim iets minder) en zij stimuleerden hem het allerbeste uit zichzelf te halen. Tim houdt niet van conflicten en werkt nog harder om kritiek te voorkomen.

Tim negeert zijn vermoeidheid. Hij negeert zijn stressklachten en werkt stug door. Op een dag wordt hij wakker en kan helemaal niks meer. Hij meldt zich ziek en de huisarts vertelt hem dat hij een burn-out heeft. Nadat de bedrijfsarts wordt ingeschakeld, krijgt Tim een coach. De oorzaak van Tim zijn burn-out is:

  • altijd voor het allerbeste resultaat gaan (te hard werken)
  • perfectionisme: perfect werk willen afleveren
  • niet uitgerust zijn: slaapproblemen door in de avonduren doorwerken, te weinig rustmomenten

Tim heeft veel terugvallen, maar dankzij de coach lukt het hem toch om uiteindelijk meer rust en slaap in te bouwen. Nadat hij een vriendin krijgt, wil hij ook meer tijd thuis doorbrengen. Door zijn burn-out durven zijn medewerkers nu ook hun stressklachten aan te geven. Binnen het bedrijf wordt ook meer aandacht besteed aan stress en hoge werkdruk omdat meerdere mensen langdurig uitgeschakeld waren door overspannenheid en burn-out. Het bedrijf wil deze mensen, die vaak erg goed zijn, niet kwijtraken.

Hoge werkdruk en lange werkdagen

Floris (32 jaar) werkt als advocaat bij een groot advocatenkantoor en maakt weken van meer dan uur 50. Alle medewerkers van het advocatenkantoor werken hard. De advocaten beginnen op zondagmiddag met werken. Niemand gaat voor 7 uur ’s avonds naar huis. De vriendin van Floris heeft ook een drukke baan en kan niet in haar eentje zorgen voor hun 2-jarige zoontje. Floris probeert daarom ’s avonds vroeger thuis te zijn. Hij probeert sneller en efficiënter te werken om snel klaar te zijn. Hierdoor is hij echt uitgeput. Hij slaapt slecht, voelt zich opgejaagd. Rustiger aan doen lukt niet en hij gaat alleen maar harder werken. Hij komt snapt dat dit symptomen van stress zijn. Omdat hij niet overspannen door zijn werk wil raken, onderneemt hij actie om beter om te gaan met stress.

Floris komt erachter dat zijn werk niet bij hem past door zijn thuissituatie (kinderen, vriendin heeft drukke baan). Floris gaat op zoek naar een baan met betere werktijden en lagere werkdruk en solliciteert op een vacature waarbij hij 4 dagen per week kan (thuis)werken. Hierdoor is de balans tussen werk en privé beter.

Slechte werkomstandigheden

Marije (48 jaar) werkt bij de sociale dienst. Ze heeft daar veel contact met boze cliënten. Ze zit met de cliënt alleen in een klein kamertje. Er is geen daglicht in de kamer en ook is er geen frisse lucht. Ze krijgt hier snel hoofdpijn.

Ook heeft de kamer maar 1 deur. Vanuit de ontvangstruimte, een kleine donkere ruimte, is er geen zicht op haar kamer. Er is geen alarmknop. Ze heeft wekelijks te maken met agressief gedrag. Soms wordt ze bedreigd. Ze voelt zich hierdoor niet veilig.

Toen er een collega uitviel door ziekte, heeft Marije extra veel werk moeten doen.  Dit alles heeft ervoor gezorgd dat Marije chronische stress heeft. Marije heeft erg veel symptomen van stress: concentratieproblemen, slaapproblemen, moeheid en emotioneler zijn. Zij heeft deze klachten al langer dan 6 maanden. Op haar werk durft ze de problemen niet goed te bespreken. Pas als ze overspannen is en in behandeling gaat, verandert er iets. Marije vertelt haar leidinggevende precies waarom zij zich onveilig voelt en waarom ze veel stress krijgt van haar werk.

Oplossing

Omdat haar klachten precies voor een verbouwing komen, kunnen de plannen nog gewijzigd worden door haar input. De ontvangstruimte wordt groot en goed verlicht. Er komt een breed bureau en een tweede deur in de kamer. Een boze cliënt kan daarom niet snel bij Marije komen en Marije kan de kamer verlaten via een 2e deur. Ook worden er alarmknoppen geïnstalleerd, net als een luchtverversing en daglicht. Marije en haar collega’s krijgen een training in de omgang met boze cliënten.

Als Marije weer rustig aan het werk gaat, merkt ze dat het gevoel van onveiligheid sterk verminderd is. Ze voelt zich gehoord. Haar zieke collega is vervangen, waardoor Marije niet meer het werk voor 2 mensen hoeft te doen. Dit is een voorbeeld waarbij de werkgever goed heeft geluisterd naar de klachten van de werknemer. Hierdoor is de werksituatie sterk verbeterd.

Slechte werkgever

Sanne (20 jaar) werkt in de slagerij van een supermarkt. Omdat ze net begonnen is, moet ze het vak nog leren. Ze heeft een nare werkgever. Hij vindt het grappig om mensen onzeker te maken en kiest daarvoor steeds de nieuwste medewerker. Hij zet Sanne continue voor gek. Het liefst waar haar collega’s bij zijn. Op die momenten voelt Sanne erg veel stress. Haar hart gaat sneller kloppen, ze gaat erg zweten en haar stresshormoon is erg hoog. Sanne hoort dat het verloop erg hoog is: bijna niemand blijft hier lang werken.

Sanne wordt dus gepest op haar werk door haar leidinggevende. Ze wil eigenlijk niet meer naar haar werk toe en ligt elke zondagavond met hartkloppingen in bed. Ze besluit om beter om te gaan met haar stress door grenzen te stellen. Haar grens is nu bereikt, dus gaat ze op zoek naar een nieuwe baan. Als ze een vacature voor dezelfde baan ziet bij een andere supermarkt, reageert ze direct en wordt aangenomen. Het bevalt erg goed bij haar nieuwe baan. Haar onzekerheid is verdwenen en haar nieuwe baas is tevreden.

Meest gelezen

Vraag de dr.

Nieuwsbrief

informatie stress betrouwbaar

Weg met stress, wijzer door informatie op maat 

Betrouwbare informatie over stress, geschikt voor jouw situatie