Wat is een burn-out?

Hieronder lees je:

  • Wat een burn-out is
  • Wat de oorzaak is van een burn-out
  • Wie een burn-out krijgt
wat is burn-out uitleg definitie betekenis

Betekenis burn-out

Bij een burn-out kan je helemaal niets meer. Je voelt je in-en-in moe. Je slaapt heel veel. Iets doen, iets ondernemen: het gaat niet. Je kan je niet concentreren. Je hebt jezelf opgebrand.

De term burn-out werd voor het eerst gebruikt in de jaren zeventig en wordt sindsdien steeds meer gebruikt. Christina Maslach, een van de psychotherapeuten die zich als eerste bezig hield met het verklaren en behandelen van burn-out, geeft aan dat er drie samenhangende verschijnselen optreden bij een burn-out:

  • Uitputting of extreme vermoeidheid
  • Cynisme (bitterheid) en afstand nemen (van bijvoorbeeld werk en vrienden)
  • Lager zelfbeeld van de eigen competenties (vaardigheden, wat je kan)

Bij een burn-out is de accu leeg. Het lichaam moet worden gereset en de accu moet weer worden opgeladen. Gelukkig kan dat!

Wat is de oorzaak van burn-out zijn?

De oorzaak van burn-out is het hebben van chronische stress (langdurende stress). Het stresshormoon (cortisol) blijft verhoogd bij chronische stress. Dit leidt tot allerlei klachten. Wordt de oorzaak van de stress niet aangepakt, dan wordt je overspannen. Wil je checken of je inderdaad overspannen bent, bekijk dan onze pagina’s over de klachten bij overspannen en een lijst met symptomen bij overspannen zijn . Duurt de overspannenheid langer dan 6 maanden en ben je heel erg moe? Dan heb je waarschijnlijk een burn-out.

De oorzaak van de burn-out is vaak een combinatie van stress, niet alleen stress veroorzaakt door jouw omgeving, maar ook stress veroorzaakt door jouw persoonlijkheid. Denk dan aan:

Stress veroorzaakt door omgeving

Stress veroorzaakt door persoonlijkheid

Wie krijgt een burn-out?

Harde werkers, die er alles uit willen halen. Mensen die door gaan en klachten negeren. Mensen die niet willen opgeven en zich niet graag ziekmelden. Verantwoordelijke mensen met hart voor de zaak, het werk, collega’s en gezin.

Ontstaan van de burn-out

Er zijn meerdere manieren waarop een burn-out kan ontstaan. Soms lijkt de burn-out uit het niets te zijn ontstaan. Bij anderen gaat er een lange weg van chronische stress en overspannenheid aan vooraf. Wat ook nog wel eens voorkomt, is dat een burn-out ontstaat na een stressvolle gebeurtenis.

Er zijn grofweg 3 manieren te zien waarop een burn-out kan ontstaan:

Burn-out uit het niets

Soms komt de burn-out plotseling. Zonder eerdere aanleiding. Tuurlijk, het was wel druk. Ja, je hebt achteraf gezien alleen maar gewerkt en je had inderdaad wel klachten. Maar daar gaf je niet aan toe en hebt doorgezet, want er moesten zaken af. Daar was jij verantwoordelijk voor. En nu ineens een burn-out. Je zag het niet aankomen. Alhoewel, je had wel vaak pijn hier en daar, en soms nam je meer cafeïne en pijnstillers om ‘even door te gaan’.

Hoe kan dit? Hoe kan je van de een op de andere dag burn-out zijn? Dit zit zo. Sommige mensen hebben de fase van stress en overspannen overgeslagen. Dat wil zeggen: ze waren wel overspannen en hadden nog veel langer last van chronische stress. Maar ze hebben dit genegeerd. Gedaan alsof er niks aan de hand was. Ze gingen gewoon door. Als de huisarts de diagnose stelt, ben je eigenlijk nog vol ongeloof dat dit jou overkomt. De symptomen bij deze plotselinge burn-out is:

  • ineens compleet uitgeput en moe
  • ‘alles wordt zwart’
  • tot niks meer in staat
  • geen overspannenheid vooraf
  • achteraf was er wel veel stress

Deze vorm van burn-out komt voor bij mensen die:

  • verantwoordelijk zijn en zich veel inzetten (bv. passie voor werk, eigen bedrijf)
  • nooit eerder ziek waren / zich ziek hebben gemeld
  • doorgaan en niet opgeven
  • lichamelijke klachten kunnen negeren
  • doorwerken bij ziekte en moeheid
  • een stressvolle gebeurtenis (relatiebreuk, overlijden dierbare, verhuizing, verbouwing etc.) hebben meegemaakt.

Burn-out na lange periode van stress en overspannenheid

Je had al lange tijd veel klachten van stress. Je was al een paar keer ziek geweest met klachten van overspannenheid en nam dan even rust. Daarna ging het wel weer. De symptomen van stress bleven wel aanwezig. Toen kwam de druppel waardoor je het niet meer trok. Denk aan drukte op het werk, problemen thuis. Daarna werden de klachten snel een stuk erger. Zo erg, dat alles je nu te veel is. Bij de huisarts blijkt dat er nu een burn-out is. Hier was je al bang voor.

Burn-out na stressvolle gebeurtenis

Je had het altijd druk. Met werk, gezin, vrienden. Eigenlijk ging het allemaal net. Het ging mis toen er iets gebeurde met jezelf (ziekte, ontslag, scheiding) of in je omgeving (problemen werk, ziekte of overlijden gezinsleden of familie). Hierna was het allemaal teveel en werd je al snel overspannen. Het lukte niet om rust te nemen of je leven aan te passen, dat wilde je ook niet. Je bent altijd iemand geweest die op volle kracht doorgaat en lichamelijke klachten negeert. De klachten werden zo erg dat je nu burn-out bent. Je wil nog steeds niet stoppen, maar je lichaam geeft nu duidelijk de grenzen aan.

Fasen burn-out

In grote lijnen bestaat een burn-out uit 3 fasen.

  • crisisfase
  • probleemfase / oplossingsfase
  • toepassingsfase

In de crisisfase kom je tot rust. Daarna volgt een fase waarbij je gaat nadenken over oorzaken: waarom heb je de burn-out gekregen? Wat moet je aanpassen in je leven? In de laatste fase ga je stapje voor stapje te werk. Je gaat je leven anders inrichten. Hiermee kom je uit de burn-out en voorkom je een nieuwe burn-out. Het uiteindelijke doel is: een leven met zo min mogelijk stress.

Crisisfase (duur 1-3 weken)

  • tot rust komen
  • wennen aan diagnose
  • inzicht krijgen in oorzaken
  • werken is vaak niet mogelijk
  • thuis meehelpen is vaak niet mogelijk
  • vaste dagstructuur maken

Probleemfase/ oplossingsfase (duurt 3 tot 6 weken)

  • uitzoeken wat de oorzaken zijn van de stress
  • welke oorzaken kunnen aangepakt worden?
  • wat moet er gebeuren met deze oorzaken?

Toepassingsfase:

  • stressoorzaken aanpakken
  • kijken of je het rustiger aan kunt doen (minder activiteiten privé, sport, vrijwilligerswerk etc.)
  • rustig opbouwen met activiteiten (een tegelijk)
  • samen met werk / partner werken naar herstel

Wil je meer weten over hoe je kunt herstellen van een burn-out en een burn-out kunt voorkomen? Lees ook onze andere pagina’s over burn-out!

Meest gelezen

Vraag de dr.

Nieuwsbrief

informatie stress betrouwbaar

Weg met stress, wijzer door informatie op maat 

Betrouwbare informatie over stress, geschikt voor jouw situatie